کتابشناسی جامعه شناسی
با مطالعه رساله (يا مجموعه جستارهاي) «جامعهشناسي هنر» به قلم تئودور آدورنو، پيير ماشري، اتين باليبار و شارحاني چون استيون هلم لينگ، بنيامين كارسن و برايان اكانر ميفهميم كه چگونه رژيم بيعيب و نقص زيباشناسي در چه جهاتي يا در چه سويههايي شكست خورده است....
هربرت بلومر متولد 7 مارس سال 1900 در میسوری آمریکاست که تحصیلات جامعه شناسی اش را در دانشگاه شیکاگو و متاثر از اندیشمندانی چون «رابرت پارک» و «جورج هربرت مید» پیگیری کرد و در نهایت به عنوان موسس گروه جامعه شناسی دانشگاه کالیفرنیا به برکلی رفت و در حیطه های مختلفی چون کنش متقابل، جامعه شناسی معرفت، تبعیض نژادی، صنعتی شدن، اعتیاد و رفتار جمعی، جنبش های اجتماعی، رفتار جنسی و... آثاری ارائه داد و بیش از همه بر جامعه شناسی خرد و مساله کنش متقابل نمادین تاکید ورزید در آن حد که در سال 1937 او اولین متفکری بود که این مفهوم را وضع کرد و در بسط مفهوم آن کوشید. وی که در سال 1987 در آمریکا درگذشت تاثیر فراوانی بر جامعه شناسی امروز جهان برجای گذاشته است.
دکتر حسین ابوالحسن تنهایی که از سال 1365 در دانشگاه های مختلف ایران به تدریس جامعه شناسی پرداخته و با تاکید بر مفاهیم و نظریاتی چون جامعه شناسی علوی و جامعه شناسی عرفانی حساسیت هایی را برانگیخته است، در سال 1981 مدرک دکترای خویش را در آمریکا و تحت نظر بلومر دریافت کرده است و مدتی را نیز به عنوان دستیار بلومر فعالیت کرده است.
وی معتقد است که بلومر به درستی در ایران شناخته نشده و نگارش مقالاتی از او درباره نقش بلومر در جامعه شناسی معرفت در راستای اصلاح همین دیدگاه ها به شمار می رود.
دکتر تنهایی به توصیه و تایید بلومر به تدریس و نگارش مباحث نظریه های جامعه شناسی پرداخته و هم اکنون عضو هیت علمی دانشگاه آزاد تهران مرکزی و آشتیان و مدیر گروه جامعه شناسی ارشد دانشگاه آزاد اسلامی اراک می باشد.
آثار وی را می توان به چند دسته تقسیم نمود که فقط از مجموعه تخیل جامعه شناسی در بستر تاریخ به 14 کتاب اشاره می کییم .
1- جامعه شناسی نظری : مبانی ًًٌٌُُ. اصول و مفاهیم .
2- جامعه شناسی دینی در شرق باستان.
3- جامعه شناسی فلسفی – دینی در غرب باستان : مطالعه ای در باب دینامیسم و تفکیک یافتگی و قشر بندی اجتماعی.
4- جامعه شناسی دینی در اسلام آغازین
5-جامعه شناسی پیشقراول در غرب باستان
6-جامعه شناسی جدید (1) تضاد گرایی و دیالکتیک گرایی
7- جامعه شناسی جدید (2) انسجام گرایی
8-جامعه شناسی جدید (4) تفسیر گرایی و پدید گرابی
9- جامعه شناسی جدید (5) انتقادی و رادیکال
10- جامعه شناسی تاریخی نظریه های متفکرین مسلمان
11- جامعه شناسی و انسان شناسی نزد عرفای مسلمان
12- جامعه شناسی معرفت
13- جامعه شناسی تصوف
14- جامعه شناسی نفسیری– عرفانی
کتاب «هربرت بلومر وکنش متقابل گرایی نمادی»شامل دو پاره است:
پاره اول تحت عنوان "درباره بلومر" شامل سه مقاله از شاگردان بلومر درباره بلومراست، که مقاله اول توسط" دکتر مینز " با عنوان «هربرت بلومر در دایرۀ المعارف 2005 نظریه علوم اجتماعی»، مقاله دوم نیز توسط دکتر " تنهایی" با عنوان «ساختار شناسی کنش پیوسته در نظریه کنش متقابل نمادی هربرت بلومر» و مقاله سوم را "لائر و هندل" با عنوان «روش شناسی هربرت بلومر» رشته تحریر در آوردند.
پاره دوم این کتاب تحت عنوان "هربرت بلومر وکنش متقابل گرایی نمادی" شامل هفت مقاله از کتاب کنش متقابل گرایی نمادی و دو مقاله درباره کنش متقابل گرایی نمادی می باشد. این کتاب توسط انتشارات بهمن برنا متشر شده است

این کتاب توسط آلفونسو بوررو کابال به دو زبان انگلیسی و فرانسه توسط یونسکو منتشر شده و به دست دکتر غلامعباس توسلی و دکتر رضا فاضلی ترجمه توسط انتشارات علمی به چاپ رسیده است.
استاد کابال استاد مبرز در حوزه آموزش عالی دنیا است وی در این کتاب از آغاز تا کنون دانشگاه، در چهار گوشه دنیا به بررسی دانشگاههای از ژاپن، کشور های اسلامی، آفریقا، اروپا، کانادا، آمریکا، استرالیا پرداخته و میزان توان هر یک را با دیگری مقایسه کرده و در نهایت به مقایسه و تجزیه و تحلیل نشسته است.
وی عوامل رشد دانشگاه را برشمرده و دانشگاه را همانند یک جامعه باز تعریف نموده و همانطور که سقراط در محوطه سبز با سایرین به بحث و گفتگو می پرداخت و در نهایت جام شوکران را نوشید اما امکان بحث و گفتگوی آزاد و دموکراتیک را مهیا کرد و از اوان دانشگاه با الهام گرفتن از او یک جامعه ای باز است.
استاد کابال اعتقاد دارد یکی از عوامل رشد دانشگاه در سراسر جهان امکان بحث آزاد و دموکراتیک است ما نیز به توصیه های رهبر فرزانه انقلاب که کرسی های نظریه پردازی را مطرح فرمودند باید زمینه گفتگو و مباحث علمی و آکادمیک را فراهم کرده و این بار شاهد انتقال نظریه ها از ایران به سایر کشور ها باشیم.
|

نويسنده:دكتر عباس محمدي اصل
ناشر: نشر علم سال انتشار:1386 تعداد صفحات:206 تيراژ:1650 نسخه
روان شناسي اجتماعي درحدفاصل روان شناسي وجامعه شناسي قرار دارد.اين علم به توصيف وتبيين "خود"در تعامل با "ديگران"مي پردازد و كيفيت استمرارمناسبات آنان را پي مي گيرد. ازاين رو ،مطالعه پديده هايي نظيرشخصيت ورفتاروكنش گرايش و گروفرهنگ ،سرلوحه كار روان شناسي اجتماعي واقع مي شود.
در اين ميان يكي ازمسائل عمده روانشناس اجتماعي اين است كه دريابد چگونه تمايلات خودپرستانه آدمي در جريان جامعه پذيري به تمايلاتي نوع دوستانه مبدل مي گردد.در اينجااولا بايد مشخص كرد ذهنيت تعيين كننده روابط اجتماعي انسان شامل چه عناصري است و ثانياروابط اجتماعي انسان چگونه روي اين ذهنيت اثر كرده و تمايلات آن را جهت مي بخشند.
در پاسخ به چنين مسائلي است كه نظريه هاي روان كاوي ورفتارگرايي وگشتالت،روان شناسي اجتماعي رابه روانشناسي نزديك ترنشان مي دهند.مثلا روان كاوي به توصيف وتبيين رفتارانساني برحسب انگيزشي برآمده از ناكامي درمواجهه با جهان مي پردازد كه دراين ميان،فرهنگ و جامعه هم نقش ناكام كننده در برابر شخصيت دارندوهم ازآن تاثيرمي پذيرند.رفتارگرايي اما انسان را موجودنيازمندمي داندكه در مواجهه با محيط ارضاءكننده ياناكام كننده اين نيازها به يادگيري متوسل مي شود.يادگيري نيز دراين چشم اندازعبارت است از تقويت يا تضعيف پاسخ هاي اكتشافي انسان در نتيجه دريافت پاداش و هزينه از برخوردبا محرك ها. بالاخره نظريه گشتالت،انسان را موجودي مي داندكه بنا به ادراك خود چنان با ديگران تعامل مي كند كه ارگانيسم خويش را دركمترين حد تنش با محيط ، منطبق و همساز گرداند. اين درحالي است كه خود ادراك نيز متاثر از تعامل آدميان چونان محيط اجتماعي كنش به شمار مي آيد و البته اين محيط هم متقابلا از ادراك تاثير مي پذيرد . بنابراين اگر روان كاوان به من ورفتارگرايان به يادگيري اعتنايي درخور دارند؛اما گشتالت گرايان به خودنگري عنايت ويژه ايي مي ورزند.
ازديگرسوروان شناسي اجتماعي اما به اتكاي نظريه تعاملات نمادين به جامعه شناسي نزديك تر مي شود. از اين نگره ،خودزاده تعامل است و البته متقابلا همين خود برتعاملات نيز موثرواقع مي گردد. دراين عرصه ،فرد پس ازتولد به فرايندجامعه پذيري و نهادپذيري از طريق نقش پذيري و پايگاه پذيري وارد مي شود. سپس تجارب حاصل از اين فرايند،خود اورا به اتكاي تعاريف ذهني منطبق با انتظارات ديگران تكوين مي بخشند.البته توزيع و دسترسي به انواع تجارب براي افرادچنان نابرابر و خاص است كه اين امرمي تواند نظم و قاعده رفتارفردي را توصيف و تبيين كند؛زيراهمين وضعيت است كه فردرااز ساير افراد درون گروه وبرون گروه متمايز مي سازد . در واقع از اين حيث،خود هم مي تواند رفتار راهدايت كند ؛ هم برجهت گيري و استمرارتعامل موثرواقع شودوهم در مواجهه با وضعيت هاي گروهي و سازماني به تعاريف جديدي ازخويش دست يابد.
از منظر اخير ،كنش فرد وگروه تايع تعامل خودها است. تعامل خودها نيز به واسطه ميانجي هاي ارتباطي نظيرزبان نمادين شكل مي گيرد. به اين ترتيب ،تعاملات نمادين يه تنوع هويت ها چونان صفات كيفي خودها مي ا نجامد و از انگيزه هاي ناهشيار بسي دورتر مي ايستد و با اين حال هر دوي تعامل گرايان و روان كاوان را عليرغم اتخاذ نقاط عزيمت انگيزشي متمايز نظير گرايش و غرايز (سائق ها )،در يكسان شدن يا به عبارتي همزماني تكوين شخصيت و محيط اجتماعي رفتاروابستگي خود به ديگران در حيطه فرديت يابي به وحدت مي كشاند.
براين مبنا سازمان كتاب حاضر پس ازتاملي گذرا درطبع و غريزه و رفتار و تكانه هاي زيستي و انگيزش هاي اجتماعي؛نقش وپايگاه اجتماعي را درقالب موضع اجتماعي بر مي رسد. از اين حيث مشخص خواهدشد انطباق و همسازي با مواضع اجتماعي است كه ساخت نقشينه اجتماعي را رقم مي زند . اين ساخت قاعدتا متاثر از همان جامعه پذيري است كه عمدتا ازطريق نقش آفريني حاصل مي آيد. در اين صورت ،فرد مي تواند شخصيتي به دست آوردكه ازادراك وعاطفه مشحون است و شناخت هايش را سرشار ازسازگاري و ناسازگاري مي كند. همين امرنيز مي تواندمبناي تكوين گرايش هاي خوداوگردد. به علاوه همين گرايش ها قادرندجاذبه و دافعه شخصيتي را هم به وجودآورند. درهر حال اما انتقال جامعه به شخصيت از طريق زبان و يادگيري و ارتباطات صورت مي گيردو در ادامه ،نهادپذيري شخص را به تكوين گروه هاي انساني- اجتماعي و بر آوردن كاركردهاي آنها خصوصا در شكل نخستين پيوند مي زند. همچنين پويش هاي گروهي به اتكاي عقايد عمومي سر از پويش هاي سازمان در مي آورندوبررسي نفوذ و رهبري را درقالب تبليغات و ايدئولوژي ضروري مي سازند.در اين ميان البته شائبه دژكاركردهاي شخصيتي- گروهي مي تواند منادي بروزاختلالاتي نظيرپرخاشگري وجنگ و جنگ روان در صحنه تعاملات انساني – اجتماعي باشد.مع هذا در مجموع فرهنگ به اتكاي گره زدن شخصيت و كنش، به پايداري مناسبات اجتماعي حكم مي دهد و ازاين رو،نتيجه گيري با پي گيري كتاب با پيگيري نسبت فرهنگ و شخصيت و كنش اجتماعي ،ختم مقال مي كند.