* على اختر شهر
* انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى

موضوعات سياسى را مى توان از زواياى گوناگون مورد كاوش قرار داد. نخست آن كه بر پايه برخى پيش فرض ها و مبانى عقلى كه به مثابه قواعد و اصول ثابت به شمار مى روند، مسائل را بكاويم كه در اين صورت رويكرد فلسفه سياسى را برگزيده ايم. دوم آن كه مسائل را بر پايه متدولوژى فقهى و با الهام از منابع چهارگانه كتاب، سنت، عقل و اجماع مورد كاوش قرار دهيم كه چنين رويكردى در چارچوب دانش «فقه سياسى» قرار مى گيرد. رويكرد سوم بررسى جامعه شناختى مسائل سياسى است. در اين نگرش برخلاف نگاه فلسفى و فقهى كه برپايه يك سرى اصول و مبانى به تبيين مسائل مى پردازند، نخست به توصيف و شناخت دقيق مسأله مى پردازد و سپس به نظريه نايل مى شود. اين رويكرد به مدد چارچوب هاى نظرى و تئورى هاى جامعه شناسى سياسى، مسائل سياسى را تجزيه و تحليل مى كند. در كتاب حاضر مؤلف تلاش كرده تا يكى از مسائل سياسى جامعه شناسى سياسى را مورد تأمل و مداقه قرار دهد. پرسش محورى كه اين پژوهش حول آن شكل و قوام يافته است اين است كه عناصر و مؤلفه هاى جامعه پذيرى سياسى در حكومت دينى كدامند و چه نقشى در جامعه پذيرى سياسى ايفا مى كنند و ارتباط بين اين عناصر چگونه است.
از ديد علماى علم سياست، جامعه پذيرى سياسى فرآيند يادگيرى مستمرى است كه طى آن افراد با نظام سياسى آشنا مى شوند و با كسب تجربه و آگاهى به حقوق، وظايف و نقش هاى خود در جامعه پى مى برند. بنابراين هدف جامعه پذيرى سياسى تربيت يا پرورش افراد به صورتى است كه اعضاى كارآمد جامعه سياسى باشند.
مؤلف در اين پژوهش به اين نكته دست مى يابد كه در مكاتب غربى نظريه ها به جاى تجربه در بعد سياسى، در بعد اجتماعى متمركز شده اند. در حالى كه با توجه به بعد اجتماعى و سياسى زندگى انسان در تعاليم دين اسلام، جامعه پذيرى سياسى در حكومت دينى به فرآيندى مستمر و پويا اطلاق مى شود كه جامعه و نظام سياسى اسلام از طريق نهادها و عوامل جامعه پذيرى سياسى، گرايش ها، نگر ش ها، ارزش ها و الگوهاى فرهنگى و معيارهاى مورد قبول جامعه و ساختار حاكم دينى را از نسلى به نسل ديگر منتقل مى كند. مباحث كتاب در سه بخش تدوين و تنظيم شده است: بخش اول مربوط به مبانى تئوريك جامعه شناسى سياسى است كه به بحث رويكرد مطالعاتى جامعه شناسى مى پردازد. بخش دوم، مربوط به چيستى و مبانى نظرى جامعه پذيرى سياسى است و بخش سوم مربوط به اختصاصات حكومت دينى در ارتباط با جامعه پذيرى سياسى است.

* دكتر عماد افروغ
* انتشارات سوره مهر

در كتاب «انقلاب اسلامى و مبانى باز توليد آن» با محوريت جايگاه حضرت امام خمينى (ره) به عنوان نظريه پرداز اصلى انقلاب اسلامى و با واكاوى مبانى نظرى و فلسفى عرفانى ايشان تلاش شده است تا زمينه لازم براى يكى از ضرورى ترين و در عين حال مغفول ترين نياز ها و چالشهاى فكرى، يعنى فهم و تبيين دقيق و علمى - فلسفى انقلاب اسلامى و درك دلالت ها و پيامهاى متنوع و تودرتوى حكمى، معنوى سياسى و اجتماعى آن فراهم شود.
اين اثر موضوعات متنوعى دارد و عمدتاً تلاش در جهت تبيين و تئوريزه كردن انقلاب اسلامى است. افروغ در اين كتاب از انقلاب اسلامى با عنوان انقلاب صدرايى ياد مى كند و به مقايسه انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامى مى پردازد و برداشت تازه اى از علل موفقيت و شكست انقلاب مشروطه ارائه مى كند. موضوع كتاب در قالب ۱۵ گفتار تنظيم شده است. دو گفتار اول به طور عمده ناظر بر آسيب شناسى و ضرورت اركان و مبانى نقد جمهورى اسلامى به منظور بازتوليد انقلاب اسلامى است. فصلهاى سوم تا هفتم معطوف به ارائه تبيينى علمى و فلسفى بر اساس روش شناسى رئاليسم از انقلاب اسلامى است. فصلهاى هشتم تا يازدهم كتاب با محوريت انديشه سياسى امام (ره) ناظر به مفاهيم مشروعيت، مردم سالارى دينى و آزادى و دموكراسى (مردم سالارى) است. فصلهاى دوازدهم و سيزدهم اشاره به برخى دستاورد ها و ضعف ها دارد و در نهايت در قالب فصلهاى چهاردهم و پانزدهم به دو بحث فكرى و اجتماعى انقلاب اسلامى يعنى جريان نوظهور اصولگرايى خلاق و انتقادى و جنبش حزب الله اشاره شده است.

على مرادخانى
انتشارات مهرنيوشا

در فلسفه مدرن تقابل بين انسان و طبيعت به پرسش از «چيستى تاريخ» راه پيدا كرد. در سايه چنين پرسشى، «تاريخ» در شمار منابع و مراجع شناخت (episteme) درآمد. از اين رو از اواخر قرن ۱۸ «تاريخ فلسفه» لازمه ذات فلسفه تلقى شد و پرسش از ماهيت تاريخ فلسفه به ميان آمد. پرسش از ماهيت تاريخ فلسفه در سنت فلسفى آلمان در اسلاف هگل چون تيره مان و تنه مان مورد اقبال جدى واقع شد، اما فرايند ملاحظه تاريخى فلسفه در نظام فكرى هگل به اوج خود رسيد. هگل تاريخ فلسفه را عين فلسفه و بلكه علم فلسفه ديد و با نظر در تاريخ فلسفه بر آن شد كه با تأسيس منطق تازه اى فكر و فرهنگ غرب را از نگاه گسيخته عصر روشنگرى خارج كند و گذشته غرب را به اكنون آن فراخواند و جمعى بين جدال قديم و جديد به دست دهد.
با اين نگاه است كه هگل تذكر به سنت را در تعاطى به فلسفه ضرورى مى داند. شايد از اين حيث راه هگل براى آنان كه در تقابل سنت و مدرنيته افتاده اند، راهگشا باشد.
كتاب «هگل و فلسفه مدرن» در قالب مقاله هايى مستقل و در عين حال با يك شيرازه مشترك در هفت فصل تدوين و تنظيم شده است. فصل نخست به شرح ماجراى «پرسش از چيستى تاريخ فلسفه» با تحليلى از ديباچه هگل بر درس - گفتارهاى تاريخ فلسفه اختصاص دارد.
در فصل دوم با عنوان «هگل، تاريخ و مدرنيته» با اين ملاحظه كه هگل نظر و عمل انسان مدرن را به يك مسئله فلسفى بدل كرد و آن را در كانون نظام فلسفى خويش نشاند، از نسبت مدرنيته و تاريخ در نظر او بحث شده است و در پنج فصل بعدى كتاب با ابتنا بر درس - گفتارهاى تاريخ فلسفه تفسير هگل از فلسفه هاى دوره مدرن همچون فلسفه دكارت، اسپينوزا، كانت، فيخته و شلينگ گزارش شده است كه اين فصول چنين عنوان گرفته اند: هگل و ساحل امن فلسفه در دكارت ‎/ هگل و سرآغاز فلسفه در اسپينوزا ‎/ هگل و نقد سوبژكتيويسم در نقد اول كانت ‎/ هگل و نقد فرماليسم در نقد دوم كانت ‎/ هگل و اختلاف فيخته و شلينگ.